Poljoprivredno gazdinstvo Manjača

MKSJ

Srpske vlasti zatočavale su civile, uglavnom bošnjačke i hrvatske nacionalnosti, u osam zatočeničkih centara u Banjoj Luci (zgrada CSB-a, logor “Manjača”, zatvor u Banjoj Luci (Tunjice), Mali logor (vojno-istražni centar), sportska dvorana, kasarna “Kozara”, Kaštel i stari vojni logor). (para. 161. Stanišić i Župljanin, tom I, str. 57.), (para. 391. Krajišnik, str. 148.)

Vlasti bosanskih Srba su sredinom maja 1992. osnovale logor na planini Manjači nedaleko od Banje Luke, u kojem su držani gotovo isključivo civili Bošnjaci i Hrvati, uglavnom s područja Kozarca i Sanske doline. Logor je vodila vojska, a zatočenike je većinom dovodila policija. (para. 436. Brđanin, str. 165.), (para. 170-173. Stanišić i Župljanin, tom I, str. 60-61.)

U jednom trenutku, u “Manjači” je bilo zatočeno približno 3.640 muškaraca, a većina su bili civili koji nikad nisu učestvovali ni u kakvim borbama. (para. 749-750. Brđanin, str. 252.), (para. 382-383. Krajišnik, str. 145.), (para. 1379. Karadžić, tom II, str. 557–558.), (para. 394. Mladić, tom I, str. 208.)

Zatočenici su od trenutka dolaska u “Manjaču” bili redovno premlaćivani tokom saslušanja u spavaonicama i samicama, gdje su ih udarali pendrecima, drvenim motkama, kundacima pušaka i električnim kablovima. (para. 184-185. Stanišić i Župljanin, tom I, str. 65-66.), (para. 1399. Karadžić, tom II, str. 566-567.), (para. 440. Mladić, tom I, str. 232-234.)

Više stotina zatočenika je u junu 1992. na “Manjaču” dovezeno iz Ključa, kao i iz zatvora u Staroj Gradišci u Hrvatskoj. (para. 1382. Karadžić, tom II, str. 559-560.)

Autobusi sa otprilike 150 zatočenika iz Osnovne škole “Hasan Kikić” u Sanskom Mostu su 6. juna 1992. stigli u logor “Manjača”, gdje su ih po dolasku policajci iz Sanskog Mosta pretukli, a kasnije i ubili najmanje šest zatvorenika. (para. 452. Brđanin, str. 168-169.), (para. 1412-1415. Karadžić, tom II, str. 573-574.), (para. 352. Mladić, tom I, str. 177.)

U logor “Manjača” je 7. jula 1992. iz “Betonirke” u zaključanim prikolicama stigla grupa od otprilike 64 zatočenika, a zbog vrućine, skučenog prostora i višesatne vožnje, više od 20 zatvorenika je preminulo. (para. 452. Brđanin, str. 168-169.), (para. 205. Stanišić i Župljanin, tom I, str. 73.), (para. 1420. Karadžić, tom II, str. 577.), (para. 360. Mladić, tom I, str. 182.)

Srpske snage su 6. augusta 1992., iz grupe zatočenika koja je iz “Omarske” stigla pred kapiju “Manjače”, odvojile najmanje osmoricu ili devetoricu Bošnjaka i Hrvata i ubile ih. (para. 1424. Karadžić, tom II, str. 578.)

Zatočenike u “Manjači” stražari su prisiljavali da obavljaju teške fizičke poslove. (para. 914. Brđanin, str. 289.), (para. 1394. Karadžić, tom II, str. 565.), (para. 472. Mladić, tom I, str. 248.)

Logor “Manjača” je zatvoren tek 16. decembra 1992. godine. Neki zatočenici su pod pokroviteljstvom Crvenog krsta prebačeni u Hrvatsku, neki su premješteni u logor “Batković” u Bijeljini, a neki su pušteni na slobodu. (para. 390. Krajišnik, str. 148.), (para. 1409. Karadžić, tom II, str. 572-573.), (para. 396. Mladić, tom I, str. 210.)

Od juna do novembra ili decembra 1992., više zatočenika u logoru “Manjača” preminulo je od posljedica batinanja ili sporadičnih ubistava, vršenih od strane stražara u logoru “Manjača”, koji su bili pripadnici VRS-a (Vojska Republike Srpske) i SJB-a (Stanica javne bezbjednosti). (para. 374. Mladić, tom I, str. 192-193.), (para. 440. Brđanin, str. 165.), (para. 185-186. Stanišić i Župljanin, tom I, str. 65-66.), (para. 1429-1430. Karadžić, tom II, str. 580.)

Okružni sud Banja Luka

U logor na planini Manjači dovođeni su civili bošnjačke i hrvatske nacionalnosti iz Mrkonjić-Grada, Sanskog Mosta, Ključa, Prijedora, Šipova i drugih teritorija pod kontrolom srpskih snaga. (Ž. B. i ostali, str. 4., 18.)

U “Manjači” su tokom juna i jula 1992. premlaćivani i fizički zlostavljani logoraši u barakama koje su ranije korištene za smještaj stoke. (Ž. B. i ostali, str. 3-5., 20-21.)

Stražari u logoru su krajem jula 1992. usmrtili dvojicu logoraša, koji su preminuli nakon premlaćivanja. (Ž. B. i ostali, str. 3-5., 19-22.)

Zatvorenici su po pristupanju u logor, pognute glave i s rukama na leđima, morali proći kroz špalir od 20-ak policajaca – stražara, koji su ih tom prilikom udarali palicama, nogama i rukama. (Ž. B. i ostali, str. 3-5., 19-20.)

U barakama je istovremeno boravilo između 660 i 800 civila, koji su prilikom ulazaka stražara morali imati spuštene glave ili ležati na stomaku s rukama na leđima, te su bili premlaćivani i zlostavljani. (Ž. B. i ostali, str. 3-5., 19-21.)

Županijski sud u Zagrebu

Od sredine juna do sredine septembra 1992. se u okolini Banje Luke nalazio logor ratnih zarobljenika “Manjača”. (Dane Lukajić – presuda Županijskog suda u Zagrebu, str. 1., 25.)

Neki od pripadnika Hrvatskih obrambenih snaga (HOS) su zarobljeni na području Bijelog Brda početkom septembra 1992., te odvedeni na igralište u Srbac, gdje su ih fizički i verbalno zlostavljali stanovnišvo i pripadnici Vojske Republike Srpske, te su prebačeni u “Manjaču”. (Dane Lukajić – presuda Županijskog suda u Zagrebu, str. 25.)

Po dolasku u “Manjaču” zarobljenici su morali proći kroz špalir čuvara u logoru koji su ih udarali, a potom su teško fizički zlostavljani u prostorijama u kojima su bili smješteni i van njih. (Dane Lukajić – presuda Županijskog suda u Zagrebu, str. 1-2., 26.)

Zarobljenici su, od sredine juna do kraja jula 1992. godine, prilikom ispitivanja u više navrata pretučeni palicama. (Dane Lukajić – presuda Županijskog suda u Zagrebu, str. 1-2., 26-27.)

Prije dovođenja u “Manjaču” zarobljenici su bili zatvoreni u drugim mjestima. (Dane Lukajić – presuda Županijskog suda u Zagrebu, str. 25-27.)

Premlaćivanja su zatočenicima ostavila zdravstvene posljedice. (Dane Lukajić – presuda Županijskog suda u Zagrebu, str. 28.)

Sud Bosne i Hercegovine

Prvo masovno odvođenje logoraša iz “Omarske” se desilo početkom augusta 1992., kada je veliki broj zatočenika iz tog logora odveden u logore “Trnopolje” i “Manjača”. (Željko Mejakić i ostali, str. 72-73.)

Policijske snage su 6. augusta 1992. obezbjeđivale transport od oko 1.000 zatvorenika civila bošnjačke i hrvatske nacionalnosti od logora “Omarska” do logora “Manjača”, kojom prilikom su mučili, premlaćivali i psihički zlostavljali zatočenike u autobusima i van njih. (para. 309., 317., 327-341. Darko Mrđa i ostali, str. 6., 83., 84., 86-89.), (para. 80-82., 85. Milan Gavrilović, str. 4-5., 27., 28.)

Zatvorenici su bili prisiljeni da provedu noć ispred logora u autobusima, jer im odgovorni u “Manjači” nisu dozvolili da uđu u logor, te su čekali da budu prozvani i pregledani od strane ljekara prije nego budu primljeni u logor. (para. 352. Darko Mrđa i ostali, str. 91.)

Pred “Manjačom” su zatočenici izvođeni iz autobusa i premlaćivani, te su neki od njih preminuli. (para. 356-378. Darko Mrđa i ostali, str. 7., 92-96.)

Jednom zatočeniku je, prije nego što je bio pretučen i ubijen, naređeno da zadavi drugog, što je ovaj i uradio. (para. 382-426. Darko Mrđa i ostali, str. 7., 97-105.)

Nekoliko zatočenika koji su izvedeni iz autobusa ubijeno je i njihova tijela su bačena u Vrbas na lokalitetu Karanovac kod Banje Luke. (para. 427-436., 444-456., 469., 519-522. Darko Mrđa, str. 7., 105-107., 108-110., 112., 122.)